کریدور میانی مسیری امن در سایه ناامنی خلیج فارس | بخش اول

به گزارش پرتال حمل و نقل ، از حمله هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران بیش از دو هفته می‌گذرد ، اما پیامدهای ژئوپلیتیکی آن از قبل احساس می‌شود .

نبردها در منطقه نشان داده که مسیرهای تجاری و ترانزیتی چقدر در برابر خصومت‌ها آسیب‌پذیر هستند . چه بسته شدن حریم هوایی باشد ، چه ناتوانی فرودگاه‌ها در فعالیت و تخلیه غیرنظامیان یا خطوط کشتیرانی که مورد مناقشه قرار گرفته‌اند ، این جنگ می‌تواند بر اقتصاد جهانی تأثیر بگذارد .

در عین حال ، این درگیری همچنین یادآور اهمیت تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری و ترانزیتی ، به ویژه ارزش استراتژیک مسیر حمل و نقل بین‌المللی ترانس خزر است که معمولاً به عنوان کریدور میانی شناخته می‌شود .

کریدور میانی که بین روسیه و ایران قرار دارد ، از قفقاز جنوبی ، دریای خزر و قلب آسیای مرکزی عبور می‌کند . در حالی که این مسیر قرن‌ها برای اتصال بازارها مورد استفاده قرار گرفته است ، در سال‌های اخیر از نظر سرمایه‌گذاری و توجه ، شاهد تجدید حیات بوده است .

برای مشاهده تأثیر درگیری فعلی ، فقط باید به خدمات ردیابی پروازهای تجاری عمومی نگاهی انداخت . نگاهی به تمرکز نمادهای هوایی که از مسیرهای معمول خود در بالا و پایین خلیج فارس منحرف شده و در عوض از طریق قفقاز جنوبی و دریای خزر تغییر مسیر داده‌اند ، نشان می‌دهد که الگوهای هوانوردی جهانی چقدر سریع می‌توانند در پاسخ به بی‌ثباتی تغییر کنند . شرکت‌های هواپیمایی ، بیمه‌گران و شرکت‌های کشتیرانی در حال انجام محاسبات آنی در مورد ریسک هستند .

نتیجه ، اتکای روزافزون به کریدورهایی است که از منطقه فوری خصومت‌ها اجتناب می‌کنند . در میان‌مدت ، کریدور میانی احتمالاً به مسیری مهم‌تر برای جابجایی کالا تبدیل خواهد شد ، به خصوص اگر خلیج فارس و سایر مسیرهای ترانزیت منطقه‌ای همچنان به دلیل جنگ مختل شوند .

جذابیت این کریدور هم در جغرافیا و هم در ژئوپلیتیک آن نهفته است . از دریای بارنتس در شمال تا دریای عرب در جنوب ، حدود ۵۰۰۰ کیلومتر فاصله وجود دارد ، با این حال تنها حدود ۱۹۰ کیلومتر از آن می‌تواند برای حمل و نقلی که از روسیه و ایران عبور می‌کند ، استفاده شود .

این بخش باریک که به عنوان شکاف گنجه شناخته می‌شود ، نام خود را از شهر تاریخی گنجه ، دومین شهر بزرگ آذربایجان که در جاده ابریشم قرار دارد ، گرفته است . این منطقه ممکن است یکی از مهمترین گلوگاه‌های تجاری در جهان باشد که اکثر مردم هرگز نام آن را نشنیده‌اند . افزایش اهمیت کریدور میانی در سال‌های اخیر در ابتدا ناشی از واکنش به حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ بود .

با اعمال تحریم‌های بین‌المللی بر مسکو ، بسیاری از کشورها به دنبال مسیرهای تجاری بین اروپا و آسیا بودند که از قلمرو روسیه اجتناب کنند . همین منطق در مورد تحریم‌های ایران نیز صدق می‌کرد . برای سیاست‌گذاران و مشاغل ، تنوع‌بخشی نه تنها مطلوب ، بلکه ضروری شد .

با این حال ، اخیراً اهمیت کریدور میانی ابعاد دیگری به خود گرفته است . در دسامبر ۲۰۲۴، طبق گزارش‌ها، یک هواپیمای تجاری آذربایجانی در بحبوحه فعالیت پهپادهای اوکراینی در منطقه ، توسط سیستم‌های دفاع هوایی روسیه بر فراز قفقاز شمالی مورد اصابت قرار گرفت .

این هواپیما بعداً پس از انحراف از حریم هوایی روسیه در حادثه‌ای که خطرات عملیات در آسمان‌های مورد مناقشه را برجسته می‌کرد ، سقوط کرد . این حادثه خطرات گسترده‌تری را که هوانوردی غیرنظامی در مناطقی که خصومت‌ها فعال هستند ، با آن مواجه است ، برجسته کرد .

اکنون ، در جنوب کریدور میانی ، حملات هوایی بی‌وقفه و درگیری‌های بعدی بر سر ایران ، حمل و نقل هوایی و زمینی در منطقه را به طور فزاینده‌ای خطرناک می‌کند . به این موارد، تهدیدهای مکرر ایران علیه تنگه هرمز و اختلالات مداوم ناشی از حملات حوثی‌ها در تنگه باب المندب را اضافه کنید تا مشخص شود که چرا جذابیت کریدور میانی افزایش یافته است .

در هفته گذشته ، کریدور میانی به چیزی بیش از یک مسیر ترانزیتی مهم تبدیل شده است . همچنین به عنوان یک کریدور بشردوستانه عمل کرده است . با توجه به اینکه فرودگاه‌های منطقه‌ای به دلیل حملات پهپادی و موشکی به صورت دوره‌ای بسته می‌شوند و با تغییر مسیر ترافیک هوایی تجاری به اطراف منطقه درگیری در ایران ، کشورهای همسایه نقش حیاتی ایفا کرده‌اند .